συστημική…

– Έλα ρε Βαγγέλη

– Έλα Τατιάνα τι κάνεις;

– Ρε συ πάλι αντιμίλησες στη μαμά;

– Γιατί; Η αλήθεια είναι ότι είχαμε ένα μικρό καυγαδάκι… Πως το κατάλαβες;

– Ανήκω στο ίδιο οικογενειακό σύστημα ξέρεις…

Θυμάμαι όταν είχαμε πάει πρώτη φορά για οικογενειακή συστημική ψυχοθεραπεία ήμουν μόλις 16 χρονών. Δεν είχα καταλάβει και πολλά από αυτά που μας εξηγούσε ο Δόκτορ Βασλάβικ για το τι είναι η συστημική προσέγγιση και ψυχοθεραπεία. Θα τα καταλάβαινα όμως βαθιά στην πράξη τα επόμενα χρόνια…

«Για να ξεκινήσουμε αγαπητοί μου θα πρέπει να ορίσουμε τι εννοούμε με την έννοια σύστημα. Σύστημα λοιπόν είναι ένα σύμπλεγμα αλληλοεπηρεαζομένων και αλληλοεξαρτώμενων μεταξύ τους στοιχείων. Κάθε αλλαγή σε κάποιο στοιχείο του συστήματος επιφέρει αλλαγές σε ολόκληρο το σύστημα. Το σύστημα δεν είναι απλά το άθροισμα των μερών του, αλλά μια οργανική ενότητα που διαφέρει ποιοτικά από τα επιμέρους κομμάτια που την απαρτίζουν. Κάθε οικογένεια είναι ένα σύστημα. Το βασικό ανθρώπινο κοινωνικό σύστημα της οικογένειας, κατά την συστημική προσέγγιση, δεν είναι απλά μια ομάδα ανθρώπων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Είναι μια σύνθετη ολότητα με δική της δομή, κανόνες και στόχους, στην οποία οι αλληλεπιδράσεις των μελών είναι εξίσου – αν όχι περισσότερο- σημαντικές από τα δρώντα μέλη. Γι’ αυτόν το λόγο, είναι άσκοπη και αδύνατη η κατανόηση της συμπεριφοράς ενός μέλους της οικογένειας, ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά των άλλων μελών. Με άλλα λόγια, αντικείμενο και στόχος της θεραπευτικής παρέμβασης στην συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεία δεν είναι πλέον το μεμονωμένο άτομο και η ψυχοσωματική του υγεία, αλλά το σύστημα των σχέσεων στο οποίο ανήκει το άτομο. Σε κάθε σύστημα κάθε μέλος συνδέεται με όλα τα άλλα μέλη με ένα πλέγμα σχέσεων που υπερβαίνει τα μέλη και καθορίζει την πορεία και την εξέλιξη όλων. Τα μέλη μιας οικογένειας αλληλοεπηρεάζονται και αλληλο-προσδιορίζονται έτσι ώστε να γίνεται  ανέφικτη η εξέταση και η κατανόηση της συμπεριφοράς του ενός ανεξάρτητα από την συμπεριφορά του άλλου.»

 (…)

– Πως το κατάλαβες λοιπόν;

– Πονούσε το κεφάλι του μπαμπά για αυτό, πέρασα χθες να τους δω λιγουλάκι…

– Πονούσε το κεφάλι του μπαμπά; Α για αυτό ο μικρός Πέτρος του ζήτησε παγωτό βανίλια όταν πήγαν χθες βόλτα στο πάρκο, έπρεπε να το φανταστώ, ποτέ δεν παίρνει βανίλια

– Είναι λογικό, ζήτησε βανίλια γιατί ήταν η γεύση τούρτας παγωτού που είχαν οι γονείς μας στην επέτειό τους πέρσι το καλοκαίρι. Η επιθυμία του γεννήθηκε ως κλασσική ασυνείδητη συμβολική πράξη διατήρησης της ισορροπίας του συστήματος με μια συμβολική χειρονομία. Αλήθεια γιατί μαλώσατε με τη μαμά;

– Συζητούσαμε ήρεμα για την πρόοδο του Πέτρου όταν η μαμά σχολίασε αρνητικά μια μπλούζα που φορούσε ο Πέτρος την προηγούμενη βδομάδα στην σχολική γιορτή. Δεν ξέρω τι με έπιασε αλλά θυμήθηκα ξέρεις τι, η μπλούζα έμοιαζε με ένα παλιό μου πουκάμισο… και ξαφνικά θύμωσα πολύ…

– Η ιστορία πάλι με το καρώ σου πουκάμισο; Που στο μίκρυνε στο πλύσιμο, εντάξει ήταν για εσένα πολύ σημαντικό στη ψυχολογία σου, θα έβγαινες και το πρώτο σου ραντεβού… όμως δε στο έκανε και επίτηδες και μετά από δυο μήνες σου είχε ζητήσει συγνώμη δωρίζοντάς μια καρώ πιτζάμα απ΄ ότι θυμάμαι

– Και εγώ νόμιζα ότι το είχαμε ξεπεράσει, ιδίως μετά την απόφασή μας με την Μπριτζίτ να ονομάσουμε συμβολικά το δεύτερο παιδί μας Αλέξια, το όνομα της αγαπημένης γιαγιάς της μαμάς θεωρούσα ότι το σύστημά μας είχε ξαναισορροπήσει σε συμβολικές συναλλαγές… μετά όμως αυτό το σχόλιο της μαμάς με εξαγρίωσε σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, με αποτέλεσμα να της φωνάξω…

– Νομίζω ότι οφείλεις να της πεις συγνώμη όχι όμως λεκτικά, θα είναι ευαίσθητη να ακούσει οτιδήποτε

– Χθες όμως εσύ ήσουν εκεί; Πες μου τι παρατήρησες; Σε κέρασε η μαμά κάτι;

– Ναι είχε φτιάξει κερασόπιτα και μου έβαλε ένα κομμάτι

– Ωωω κερασόπιτα, είναι λυπημένη η καημενούλα, κερασόπιτα είχε φτιάξει όταν θα έφευγα για μεταπτυχιακό στην Αγγλία και δεν ήθελε να πάω

– Δεν ξέρω τι ακριβώς πρέπει να κάνεις, νομίζω χρειάζεται να είναι μια έμπρακτη χειρονομία αγάπης όπως τότε που της είχες φτιάξει την βρύση του νεροχύτη της κουζίνας

– Ναι αλλά δεν είναι χαλασμένη τώρα

– Λοιπόν άσε το σκέφτηκα, θα μας καλέσεις όλους για μεσημεριανό την Κυριακή, θα βάλεις τον μικρό Πέτρο να φορέσει ένα καρώ κόκκινο άσπρο όπως οι ρόμβοι της κερασόπιτας και θα τον βάλεις να κάτσει απέναντι από τη μητέρα, θα σερβίρεις πρώτα τον πατέρα πάπια πορτοκάλι και μετά όλους τους άλλους μετά θα τον παρακαλέσεις να ανοίξει ένα κρασί με μια ετικέτα που δείχνει ένα αμπέλι καθώς αυτός ξέρει να το κάνει καλύτερα, έπειτα θα έχεις αφήσει κάτι που θα πρέπει να φανεί στην μητέρα ως παραδρομή από αφηρημάδα όπως να της έχεις αφήσει δυο κουτάλια για να της δείξεις ότι έχεις λίγο αγχωθεί να την ευχαριστήσεις. Όταν τσουγκρίσουμε τα ποτήρια κοίτα την μητέρα και χαμογέλασέ της διακριτικά και πες της στην υγειά σου. Για επιδόρπιο θα μας βγάλεις παγωτό βανίλια με σιρόπι κεράσι, νομίζω αυτά θα φτάσουν σε γενικές γραμμές…

– Μισό λεπτό να κάνω τους υπολογισμούς, αν η θέση της μητέρας στο υποσύστημα των γονιών είναι στο -27 και ο πατέρας με τον πονοκέφαλο μείωσε την εντροπία 9 βαθμούς, τότε θα… προσθέτωντας… πολλαπλασιάζοντας… (…) …που σημαίνει με όλα αυτά και αν όλοι οι υπολογισμοί για το σύστημά μας είναι σωστοί το σύστημα μας ισορροπεί στην θέση -7, κάτι χρειάζεται ακόμη… Πολύ φοβάμαι ότι θα πρέπει να πάω μια Κυριακή πριν για ψάρεμα με τον πατέρα φορώντας καρώ κάλτσες και να πιάσουμε ένα κόκκινο ψάρι…

– Να είδες; Μπράβο! Βρήκες την λύση, μου φαίνεται πολύ σωστό αυτό που σκέφτηκες. Μην πεις σε κανέναν ότι σου μίλησα όμως

– Εννοείται όχι. Περίπλοκο και περίεργο σύστημα η οικογένειά μας ε;…

– Που να δεις πως είναι και τα πεθερικά μου…

Συστημική ψυχοθεραπεία

Advertisements